آنچه در این متن میخوانیم:
- تشخیص افسردگی چگونه انجام میشود؟
- نشانههای افسردگی در بزرگسالان
- نشانههای افسردگی در زنان
- علائم افسردگی در مردان
- نشانههای افسردگی در کودکان
- نشانههای افسردگی شدید
- علل ابتلا به افسردگی
- عوامل مؤثر در ابتلا به افسردگی
- پیشگیری از افسردگی
- درمان افسردگی
- جمعبندی
مقدمه
یکی از شایعترین اختلالات روانی در جوامع امروز دچار این اختلال میباشد. تجربه احساس غم و اندوه یک واکنش طبیعی به ناملایمات زندگی است که در صورت کوتاهمدت بودن، مشکلساز نمیشود؛ اما اگر بهقدری ادامه پیدا کند که در روند زندگی روزمره اخلال ایجاد کند، باید برای درمان افسردگی به یک روانشناس متخصص مراجعه کرد.
این اختلال بر روی خواب، غذا خوردن، اشتها، نحوه تفکر، نوع عملکرد سیستم بدن و میل جنسی اثرگذار است. همچنین ممکن است منجر به عصبانیت و بیقراری در افراد شود و آنها را نسبت به هرگونه مشکل، تحریکپذیر کند.
-
تشخیص افسردگی چگونه انجام میشود؟
این وضعیت روانی انواع متفاوتی دارد و تشخیص آن تنها توسط یکی از متخصصین سلامت روان، از جمله روانشناس و روانپزشک، صورت میگیرد. هر تجربه غم و ناامیدی صرفاً به معنای ابتلا به افسردگی نمیباشد.
روانشناس بعد از مصاحبه بالینی و ارزیابی دقیق میتواند این اختلال را تشخیص دهد. بنابراین، اگر فردی برای مدت طولانی احساس غم، بیانگیزگی، بیحالی یا کاهش عملکرد روزانه را تجربه میکند، بهتر است برای بررسی دقیقتر به متخصص سلامت روان مراجعه کند.
-
نشانههای افسردگی در بزرگسالان
علائم افسردگی در افراد یکسان نمیباشد و میتواند به شکلهای مختلفی خود را نشان دهد. بعضی افراد بیشتر دچار بیحالی و کاهش انرژی میشوند، در حالی که برخی دیگر تحریکپذیری، بیخوابی یا حتی دردهای جسمانی را تجربه میکنند.
در ادامه، مهمترین نشانههای مشکل روانی در بزرگسالان را بررسی میکنیم.
-
بیعلاقگی به انجام فعالیتهای روزمره
شخص افسرده از تمام فعالیتهایی که قبلاً او را خوشحال میکرد، دیگر لذت نمیبرد و تمایلی برای انجام آنها ندارد. او ممکن است نسبت به سرگرمیها، عادتهای رفتاری خود و حتی رابطه جنسی احساس خوبی نداشته باشد.
-
تجربه احساس ناامیدی و غم و اندوه شدید
فردی که دچار این وضعیت باشد، احساس غم و ناراحتی شدیدی را تجربه میکند. همچنین ممکن است به این باور برسد که هیچ چیزی در زندگی او بهتر نخواهد شد و هر کاری هم انجام دهد، این شرایط بهبود پیدا نمیکند.
-
تغییر قابل توجه در اشتها و وزن
تغییر در افزایش یا کاهش بیش از اندازه وزن در مدتزمان کوتاه، برای مثال در فاصله یک ماهه، و همچنین تغییر در اشتها میتواند یکی از علائم هشداردهنده در بروز افسردگی باشد.
-
تغییر قابل توجه در ساعت خوابیدن
این بیماری باعث میشود روتین خواب در افراد به هم بخورد. فرد افسرده ممکن است بیخوابی یا خوابیدن بیش از حد را تجربه کند.
همچنین برخی از افراد ممکن است خواب باکیفیتی نداشته باشند و در طول مدت خواب، چندین بار بیدار شوند.
-
احساس کسالت و بیحالی
بیحالی و کسالت یکی از نشانههای اولیه در افسردگی میباشد. فرد ممکن است حتی برای انجام کارهای ساده روزانه نیز انرژی کافی نداشته باشد.
-
کاهش و از دست دادن انرژی
فرد افسرده عموماً احساس خستگی و ناتوانی شدیدی را تجربه میکند و احساس میکند انرژی خود را از دست داده است. این خستگی ممکن است حتی بعد از استراحت نیز کاهش پیدا نکند.
-
تحریکپذیری و بیقراری
با شروع این اختلال، فرد مبتلا رفتهرفته تحمل خود را از دست میدهد و کمطاقت میشود. او دائماً احساس خشم، اضطراب و بیقراری دارد و ممکن است با هر مسئله کوچکی عصبانی شود.
-
از دست دادن تمرکز
افراد افسرده تمرکز خود را از دست میدهند و به همین دلیل در به خاطر سپردن کارها و تصمیمگیری دچار مشکل میشوند. این موضوع میتواند عملکرد تحصیلی، شغلی و حتی روابط فرد را تحت تأثیر قرار دهد.
-
انجام رفتارهای پرخطر
این افراد ممکن است به اعتیاد روی بیاورند یا مشکلاتی مانند قمار، رانندگی پرخطر و کارهای پرریسک انجام دهند. چنین رفتارهایی معمولاً تلاشی برای فرار از احساسات دردناک درونی است.
-
دردهای جسمانی بدون منشأ مشخص
افراد افسرده گاهی از مشکلات جسمانی خود شکایت میکنند. این بیماری میتواند باعث بروز دردهای جسمانی بیدلیل مانند معدهدرد، سردرد، کمردرد، گرفتگی ماهیچهها و درد در عضلات شود.
-
نشانههای افسردگی در زنان
به طور کلی، زنان بیشتر مستعد ابتلا به این اختلال هستند. تغییرات هورمونی در دوران قاعدگی، بارداری و یائسگی سبب میشود زنان بیشتر از مردان این اختلال را تجربه کنند.
زنانی که افسردگی را تجربه میکنند، ممکن است نگاه خودتخریبی و احساس گناه شدید داشته باشند. این افراد عموماً پرخوری، افزایش وزن و احساس خوابآلودگی شدید را تجربه میکنند.
همچنین افسردگی پس از زایمان یکی از شایعترین انواع افسردگی در بین زنان میباشد. از هر هفت زن، یک نفر این نوع وضعیت روانی را تجربه میکند.
-
علائم افسردگی در مردان
مردان برخلاف زنان معمولاً نشانههای ناامیدی و خودتخریبی کمتری نشان میدهند. آنها بیشتر احساس خشم، حساسیت بیش از اندازه به رفتار دیگران و از دست دادن علاقه را تجربه میکنند.
مردان افسرده ممکن است پرخاشگری داشته باشند و رفتارهای پرخطر از خود نشان دهند. به همین دلیل، گاهی علائم افسردگی در مردان دیرتر تشخیص داده میشود.
-
نشانههای افسردگی در کودکان
افسردگی فقط مخصوص بزرگسالان نیست و کودکان نیز ممکن است آن را تجربه کنند. البته علائم در کودکان همیشه شبیه بزرگسالان نیست و گاهی بیشتر به شکل تغییرات رفتاری دیده میشود.
مهمترین نشانههای افسردگی در کودکان عبارتند از:
- تحریکپذیری و عصبانیت
- احساس ناامیدی زیاد
- کمبود انرژی
- عدم علاقه به شرکت در فعالیتهای با همسالان
- صحبت درباره خودکشی و مرگ
- شکایت از دردهای جسمانی مانند دلدرد و سردرد
نکته مهم: اگر کودک یا نوجوان درباره مرگ، خودکشی یا آسیب به خود صحبت میکند، این موضوع باید جدی گرفته شود و لازم است خانواده سریعاً از روانشناس یا روانپزشک کمک بگیرند.
-
نشانههای افسردگی شدید
زمانی که فرد مدت طولانی و با شدت زیاد افسردگی را تجربه کند و برای درمان اقدامی انجام ندهد، ممکن است نشانههای شدیدتری از خود بروز دهد.
نشانههای افسردگی شدید شامل موارد زیر است:
- فکر کردن به خودکشی و از بین بردن خود
- تجربه احساس ناامیدی بیش از حد
- دور شدن از دوستان و خانواده
- آسیب رساندن به خود مانند زخمی کردن بدن
در چنین شرایطی، مراجعه فوری به متخصص سلامت روان اهمیت زیادی دارد. افسردگی شدید قابل درمان است، اما نباید آن را نادیده گرفت.
-
علل ابتلا به افسردگی
افسردگی بیماری پیچیدهای میباشد که نمیتوان یک دلیل مشخص برای آن بیان کرد. برخی از بیماریهای جسمانی مانند پرکاری تیروئید میتواند علائم افسردگی را در فرد ایجاد کند.
همچنین مصرف برخی از داروها مانند داروهای فشار خون میتواند نشانههای این اختلال را در فرد به وجود آورد.
به طور کلی، افسردگی ترکیبی از عوامل بیولوژیکی، روانشناختی و اجتماعی میباشد که از فردی به فرد دیگر متفاوت است. افسردگی تنها به دلیل عدم تعادل مواد شیمیایی در مغز اتفاق نمیافتد، بلکه بسیاری از عوامل هورمونی، بیولوژیکی، روانشناختی و اجتماعی بر روی آن اثرگذار هستند.
-
عوامل مؤثر در ابتلا به افسردگی
در ادامه به برخی از علل و عوامل مؤثر در ابتلا به این وضعیت اشاره میکنیم:
- مشکلات خانوادگی
- اختلافات زناشویی
- تنهایی و انزوا
- قرار گرفتن در شرایط استرسزا
- بیماریهای مزمن جسمانی
- سابقه خانوادگی افسردگی
- شخصیت حساس و زودرنج
- آسیبهای دوران کودکی
- مصرف مواد مخدر
- طلاق و جدایی
- از دست دادن یک عزیز
-
پیشگیری از افسردگی
ما نمیتوانیم بگوییم که یک راه مطمئن و قطعی برای جلوگیری از این اختلال وجود دارد، اما انجام برخی از کارها در کاهش خطر ابتلا به افسردگی مؤثر است.
برخی از روشهای کمککننده برای کاهش احتمال ابتلا عبارتند از:
- ورزش کردن
- تقویت اعتماد به نفس
- مدیریت استرس
- افزایش تابآوری
- وقت گذراندن با خانواده و دوستان
- عدم استفاده از مواد مخدر و داروهای روانگردان
- استفاده نکردن خودسرانه از مسکنهای قوی
- مراجعه به روانشناس و کمک گرفتن از او
-
درمان افسردگی
درمان افسردگی باید توسط متخصص صورت بگیرد. در صورتی که روانشناس نیاز ببیند در مسیر درمان باید از دارودرمانی کمک گرفت، مراجع را به روانپزشک ارجاع میدهد و مسیر دارودرمانی و رواندرمانی در کنار هم پیش میرود.
اما در شرایطی که روانشناس نیازی به کمک گرفتن از دارودرمانی نبیند، میتواند با استفاده از تکنیکهای درمان شناختی رفتاری به فرد کمک کند.
درمان شناختی رفتاری یا CBT یکی از روشهای مؤثر در درمان افسردگی است که به فرد کمک میکند افکار منفی، باورهای ناکارآمد و رفتارهای آسیبزا را شناسایی و اصلاح کند.
-
نتیجهگیری
افسردگی یکی از شایعترین اختلالات روانی در بین افراد میباشد که در همه ردههای سنی میتواند اتفاق بیفتد. گاهی نشانههای افسردگی در مردان و زنان با یکدیگر متفاوت است و برای تشخیص آن تنها باید به متخصص سلامت روان مراجعه کرد.
در درمان افسردگی میتوانیم از روشهای رواندرمانی و دارودرمانی استفاده کنیم. نکته حائز اهمیت در این مسئله این است که فرهنگ غلط و باور اشتباه در رابطه با دارو را کنار بگذاریم.
وابستگی و اعتیاد به داروهای روانپزشکی، یک نگرش اشتباه در بین عوام است. با آگاهی از نشانهها میتوانیم مسیر درمان را کوتاهتر کنیم و در زمان مناسب برای دریافت کمک تخصصی اقدام کنیم.
