آنچه در این متن میخوانیم:
- چگونه به دانشآموزی که بیش از حد توان خود درس میخواند کمک کنیم؟
- چگونه به دانشآموزی که کمتر از توانایی خود موفقیت کسب میکند کمک کنیم؟
مقدمه
موفقیت تحصیلی زمانی ارزشمند است که با سلامت روان، تعادل در زندگی و رشد همهجانبه کودک همراه باشد. برخی دانشآموزان بیش از اندازه برای موفقیت تلاش میکنند و برخی دیگر کمتر از توانایی واقعی خود پیشرفت تحصیلی دارند. در هر دو حالت، نقش والدین در ایجاد تعادل، حمایت و هدایت صحیح فرزند بسیار مهم است. در این بخش با راهکارهای کمک به دانشآموزان بیش از حد موفق و همچنین دانشآموزانی که کمتر از ظرفیت واقعی خود پیشرفت میکنند آشنا میشویم.
-
چگونه به دانشآموزی که بیش از حد توان خود درس میخواند کمک کنیم؟
بسیاری از والدین تصور میکنند هرچه فرزندشان بیشتر درس بخواند و همیشه شاگرد اول باشد، موفقتر خواهد بود. اما واقعیت این است که برخی کودکان آنقدر خود را تحت فشار قرار میدهند که در نهایت دچار خستگی، فرسودگی ذهنی و کاهش انگیزه میشوند.
کودکی که در سطح متناسب با تواناییهای خود فعالیت میکند نیز میتواند به اهدافش برسد؛ با این تفاوت که انرژی بیشتری برای ادامه مسیر، تجربههای جدید و لذت بردن از زندگی خواهد داشت.
-
انتظارات خود را منطقی و واقعبینانه کنید
اگر احساس میکنید فرزندتان را بیش از اندازه تحت فشار قرار دادهاید، لازم است در انتظارات خود تجدیدنظر کنید.
نمرات درسی تنها بخشی از زندگی هستند و نمیتوانند معیار کامل موفقیت فرد در آینده باشند. تفریح، بازی، روابط اجتماعی، ورزش و کسب مهارتهای مختلف نیز نقش مهمی در رشد کودک دارند.
به تجربههای دوران تحصیل خود فکر کنید. آیا همیشه میان نمرات عالی و موفقیت در زندگی آینده ارتباط مستقیمی وجود داشته است؟ بسیاری از افراد موفق لزوماً دانشآموزان ممتاز نبودهاند، بلکه توانستهاند در کنار درس، مهارتهای مهم زندگی را نیز یاد بگیرند.
-
زندگی کودک را چندبعدی کنید
گاهی کودکان تنها درس و موفقیت تحصیلی را معیار ارزشمندی خود میدانند. در چنین شرایطی لازم است والدین به آنها کمک کنند تا در کنار درس، به فعالیتهای دیگر نیز توجه داشته باشند.
کودک را تشویق کنید در برنامه روزانه خود زمانی را برای:
- بازی و تفریح
- ورزش
- فعالیتهای هنری و فرهنگی
- ارتباط با دوستان
- استراحت و آرامش
اختصاص دهد.
-
عادت کمالگرایی را کاهش دهید
یکی از مشکلات رایج در میان دانشآموزان بیش از حد موفق، کمالگرایی است.
درس خواندن تا نیمههای شب یا بیدار شدن قبل از طلوع آفتاب برای ادامه مطالعه، نشانه تلاش سالم نیست. گاهی کودکان از گرفتن نمره ۱۹ به اندازهای ناراحت میشوند که احساس شکست میکنند.
برای مثال، دختر کوچکی را میشناختیم که به دلیل گرفتن نمره ۱۹ آنقدر ناراحت شده بود که نمیتوانست بخوابد و اصرار داشت تمام شب را درس بخواند. والدین او مجبور شدند محدودیتی تعیین کنند و اجازه ندهند بعد از ساعت ۹:۳۰ شب به مطالعه ادامه دهد.
-
اهداف تحصیلی واقعبینانه تعیین کنید
درباره نقاط قوت و ضعف فرزندتان با او صحبت کنید و کمکش کنید اهدافی منطقی و متناسب با تواناییهایش انتخاب کند.
برای مثال، ممکن است لازم نباشد دانشآموز برای کسب نمره کامل در یک درس، منابع متعدد خارج از کتاب درسی را مطالعه کند. گاهی مطالعه دقیق کتاب درسی میتواند نتیجهای مناسب و رضایتبخش ایجاد کند.
حتی اگر در نتیجه این تصمیم نمره ۱۸ به جای ۲۰ کسب شود، ممکن است این نمره برای حفظ سلامت روان، تعادل زندگی و انگیزه کودک مناسبتر باشد.
-
تفریح و سرگرمی را در برنامه روزانه قرار دهید
اگر فرزندتان زمان بسیار زیادی را صرف درس خواندن میکند، تلاش کنید برنامه او متعادلتر شود.
او را به فعالیتهایی مانند:
- ورزش
- کلاسهای هنری
- سرگرمیهای فرهنگی
- دیدار با دوستان
- گردشهای خانوادگی
تشویق کنید.
دعوت کردن دوستان به منزل یا شرکت در فعالیتهای گروهی میتواند به افزایش نشاط و کاهش فشارهای تحصیلی کمک کند. بهتر است این فعالیتها به بخشی ثابت از سبک زندگی کودک تبدیل شوند.
-
چگونه به دانشآموزی که کمتر از توانایی خود موفقیت کسب میکند کمک کنیم؟
زمانی که عملکرد تحصیلی کودک پایینتر از سطح انتظار است، معمولاً دلیل یا دلایلی در پس این موضوع وجود دارد. شناسایی علت اصلی، نخستین گام برای کمک به اوست.
-
علتهای احتمالی افت تحصیلی را شناسایی کنید
برخی کودکان دارای مشکلات یادگیری هستند که مانع پیشرفت آنها در مدرسه میشود و ممکن است به مداخلات تخصصی نیاز داشته باشند.
برخی دیگر با مشکلات عاطفی، روانی یا خانوادگی مواجه هستند که تمرکز و انگیزه آنها را کاهش میدهد. در چنین شرایطی مراجعه به متخصص میتواند بسیار کمککننده باشد.
-
به تفاوتهای فردی توجه کنید
همه کودکان با سرعت یکسان رشد نمیکنند. بعضی از آنها دیرتر استعدادها و تواناییهای خود را نشان میدهند و به اصطلاح دیرشکوفا هستند.
برای مثال، پسر ۱۰ سالهای را نزد ما آوردند که والدینش از عملکرد تحصیلی او نگران بودند. زمانی که وارد اتاق شد، اولین سؤالش این بود:
«آیا امیدی برای درست شدن من هست؟»
پس از بررسی مشخص شد که او مانند والدینش روند رشد شناختی و فکری آهستهتری دارد. این کودک بیمار یا دچار ناتوانی ذهنی نبود؛ فقط به زمان بیشتری برای شکوفا شدن تواناییهایش نیاز داشت.
زمانی که خانواده این موضوع را درک کردند، نگرانیها کاهش یافت و کودک نیز اعتماد به نفس بیشتری پیدا کرد.
-
فشار و سرزنش را کاهش دهید
کودکی که عملکرد تحصیلی ضعیفتری دارد، معمولاً خود نیز از وضعیتش آگاه است. بنابراین سرزنش، مقایسه و فشار بیشتر، کمکی به بهبود شرایط نمیکند.
انتظارات غیرواقعبینانه را کنار بگذارید و دائماً از کودک نخواهید که نمرات ۱۹ و ۲۰ کسب کند.
وقتی اهداف تحصیلی منطقیتر شوند:
- تنشهای خانوادگی کاهش پیدا میکند.
- اعتماد به نفس کودک افزایش مییابد.
- انگیزه او برای تلاش بیشتر خواهد شد.
-
از روشهای انگیزشی استفاده کنید
کودکان برای پیشرفت به احساس امنیت و حمایت نیاز دارند.
تشویق، توجه و بازخوردهای مثبت معمولاً بسیار مؤثرتر از انتقاد و نارضایتی مداوم هستند. تلاش کنید کودک را در مسیر رسیدن به اهدافش همراهی کنید و موفقیتهای کوچک او را نیز مورد توجه قرار دهید.
پژوهشها نشان دادهاند والدینی که موفقیتهای فرزند خود را میبینند و درباره آن با او صحبت میکنند، نقش مهمی در افزایش پیشرفت تحصیلی و انگیزه او دارند.
-
حمایتگر فرزندتان باشید
به کودک نشان دهید که به تلاشها و پیشرفتهای او اهمیت میدهید. انتظارات خود را به صورت شفاف بیان کنید و کمک کنید نسبت به انجام مسئولیتهایش احساس خوبی داشته باشد.
زمانی که کودک احساس کند والدینش به او اعتماد دارند و موفقیتهایش را میبینند، انگیزه بیشتری برای ادامه مسیر پیدا خواهد کرد.
