آنچه در این متن میخوانیم:
- نظم، برنامهریزی و مهارتهای مطالعه را به فرزندتان آموزش دهید
- کودک را بیشتر تشویق کنید
- در صورت لزوم از پیامدهای منفی استفاده کنید
- مسئولیتپذیری را در کودک افزایش دهید
-
نظم، برنامهریزی و مهارتهای مطالعه را به فرزندتان آموزش دهید
نظم و ترتیب بدون آموزش در کسی به وجود نمیآید و مهارتهای مطالعه نیز غریزی نیستند. بنابراین لازم است به کودک کمک کنید تا این مهارتها را بهتدریج بیاموزد و در زندگی روزمره خود به کار بگیرد.
-
تکالیف طولانی را به بخشهای کوچکتر تقسیم کنید
تکالیف طولانی و پیچیده را به قسمتهای کوچکتر تقسیم کنید تا کودک راحتتر بتواند آنها را انجام دهد.
اگر کودک شما همیشه از این موضوع کلافه است که نمیداند از کجا و چگونه شروع کند، به او نشان دهید چگونه میتواند یک تکلیف بزرگ را به بخشهای کوچکتر تقسیم کند تا انجام هر قسمت برایش آسانتر شود.
از کودک بخواهید این سؤالات را از خود بپرسد:
- اول چه باید بکنم؟
- بعد از آن چه کاری انجام دهم؟
- به چه وسایلی نیاز دارم؟
-
مهارت زمانبندی را به کودک بیاموزید
زمانی که امتحان یا مسابقهای در پیش است، از کودک بخواهید برای درس خواندن از قبل برنامهریزی کند.
در یک تقویم، زمان امتحانات و فعالیتهای مهم را یادداشت کنید. این کار بهویژه برای کودکانی که قبل از امتحان دچار اضطراب و هیجان زیاد میشوند، بسیار کمککننده است.
-
الگوی برنامهریزی برای آینده را به فرزندتان نشان دهید
هر هفته جلسهای خانوادگی برگزار کنید تا همه اعضای خانواده درباره برنامههای هفته آینده صحبت کنند. این کار به کودک میآموزد چگونه فعالیتهای خود را سازماندهی کند.
برای مثال، اگر مینا قرار است روز شنبه خلاصه یک کتاب را در کلاس ارائه دهد، میتواند به این شکل برنامهریزی کند:
- سهشنبه و چهارشنبه: مطالعه کتاب
- پنجشنبه: یادداشتبرداری از نکات مهم
- جمعه: نوشتن و پاکنویس کردن خلاصه
-
برای پروژههای بلندمدت برنامهریزی کنید
برخی فعالیتهای درسی به برنامهریزی بلندمدت نیاز دارند. در چنین شرایطی به کودک کمک کنید پروژه را به مراحل کوچکتر تقسیم کند.
برای مثال:
«پنج ماه دیگر باید تحقیق درس علوم را تحویل بدهی. بیا آن را به چند مرحله تقسیم کنیم:
- انتخاب موضوع
- مطالعه و جمعآوری اطلاعات
- طراحی و برنامهریزی
- جمعآوری مطالب
- انجام آزمایشها و بررسی نتایج
فکر میکنی هر مرحله چقدر زمان نیاز دارد؟ بیایید روی تقویم مشخص کنیم که هر بخش چه زمانی باید انجام شود.»
-
انجام تکالیف را به مراحل مشخص تقسیم کنید
فرض کنید آرمان باید تا روز شنبه کتابی را بخواند و خلاصه آن را بنویسد. میتوان برنامهای تنظیم کرد تا مجبور نباشد جمعه شب تا دیروقت بیدار بماند:
- چهارشنبه: مطالعه و تهیه طرح کلی
- پنجشنبه: نوشتن پیشنویس
- جمعه: بازبینی، اصلاح و پاکنویس
-
کودک را تشویق کنید درباره تکالیف مدرسه آگاه باشد
به کودک بیاموزید هنگام حضور در مدرسه، تکالیف و وظایف خود را بهدقت یادداشت کند و از جزئیات آنها مطلع باشد.
همچنین او را تشویق کنید شماره تلفن چند نفر از دوستان همکلاسی خود را داشته باشد تا در صورت نیاز بتواند درباره تکالیف یا برنامههای مدرسه از آنها سؤال کند.
-
کودک را بیشتر تشویق کنید
تشویق و ایجاد انگیزه یکی از مؤثرترین راهکارها برای افزایش مسئولیتپذیری در کودکان است.
-
تلاش کودک را تحسین کنید
انتظار نداشته باشید همه کارها بینقص انجام شوند. هر قدمی که کودک در مسیر استقلال و مسئولیتپذیری برمیدارد، ارزش تشویق دارد.
این تشویق میتواند برای موارد زیر باشد:
- به یاد آوردن تکالیف
- شروع به انجام تکالیف
- ادامه دادن کار تا پایان
- تلاش برای حل مسائل
اگر احساس میکنید انگیزه کودک کاهش یافته است، از تشویق و پاداش غافل نشوید.
-
مثبتاندیش باشید
هر زمان فرزندتان تکالیف خود را با دقت، حوصله یا پشتکار انجام میدهد، او را تشویق کنید.
اگر کودک در درس خاصی مشکل دارد، موفقیتهای او در درسهای دیگر را یادآوری کنید تا اعتمادبهنفسش افزایش یابد.
به او بیاموزید که اشتباه کردن بخشی طبیعی از فرایند یادگیری است و افراد موفق کسانی هستند که از اشتباهات خود درس میگیرند.
-
از سیستم امتیازدهی و پاداش استفاده کنید
برخی کودکان برای ایجاد عادت مطالعه به انگیزه بیشتری نیاز دارند.
میتوانید جدولی تهیه کنید و برای هر رفتار مثبت، یک ستاره یا امتیاز در نظر بگیرید. پس از رسیدن به تعداد مشخصی از امتیازها، پاداش ویژهای برای او در نظر بگیرید؛ مانند:
- رفتن به سینما
- گردش خانوادگی
- خرید یک اسباببازی یا کتاب مورد علاقه
-
در صورت لزوم از پیامدهای منفی استفاده کنید
اگر تشویق و روشهای مثبت نتیجه مطلوبی نداشت، میتوانید از پیامدهای منفی منطقی استفاده کنید.
برای مثال:
- یک روز اجازه تماشای برنامه مورد علاقه خود را نداشته باشد.
- برای مدتی از انجام فعالیت مورد علاقهاش محروم شود.
نکته مهم این است که این پیامدها:
- بلافاصله اجرا شوند.
- متناسب با رفتار کودک باشند.
- بیش از حد طولانی و تنبیهکننده نباشند.
-
مسئولیتپذیری را در کودک افزایش دهید
با رشد کودک، لازم است مسئولیتهای بیشتری به او واگذار شود؛ بهویژه در زمینه انجام تکالیف و امور مدرسه.
به جای اینکه خودتان کارهای عقبافتاده او را انجام دهید، تلاش کنید به او کمک کنید تا خودش راهحل پیدا کند و مسئولیت کارهایش را بپذیرد.
-
بهتدریج میزان دخالت خود را کاهش دهید
ممکن است در ابتدای مسیر مجبور باشید نظارت بیشتری بر انجام تکالیف داشته باشید، اما هدف نهایی این است که کودک بهصورت مستقل عمل کند.
برای مثال، میتوانید در همان اتاق مشغول کار خود باشید و به کودک اطمینان دهید که در صورت نیاز برای کمک در دسترس هستید، اما مسئولیت اصلی انجام تکالیف بر عهده خودش است.
-
اجازه دهید کودک مسئولیت تکالیف خود را بپذیرد
هدف اصلی تکلیف شب، تمرین و تثبیت مطالبی است که کودک در مدرسه آموخته است. بنابراین در بیشتر مواقع باید بتواند تکالیف خود را بهتنهایی انجام دهد.
کمک والدین در برخی شرایط ضروری است، اما هیچگاه نباید تکالیف را به جای کودک انجام دهند؛ حتی برای دانشآموزان کلاس اول.
اگر فرزند شما بهتنهایی قادر به انجام تکالیف نیست، بهتر است با معلم او مشورت کنید. ممکن است کودک به آموزش بیشتر یا حمایت درسی تخصصی نیاز داشته باشد.
با کودکی که تکالیفش را انجام نمیدهد و درس نمیخواند چگونه رفتار کنیم؟ (بخش اول)
