اعتماد به نفس چیست؟ تفاوت با عزت نفس و راهکارهای تقویت آن

آنچه در این متن می‌خوانیم:

1. اعتماد به نفس چیست؟
2. تفاوت عزت نفس با اعتماد به نفس و خودکارآمدی
3. راهکارهای تقویت اعتماد به نفس
4. علل اعتماد به نفس پایین
5. جمع‌بندی

---

1. اعتماد به نفس چیست؟

اگر بخواهیم به زبان ساده اعتماد به نفس را تعریف کنیم، باید بگوییم که اطمینان به نفس به طور کلی به معنای اعتماد به توانایی خود برای انجام کاری است. زمانی که باور داریم در زمینه‌های کاری خود می‌دانیم و می‌توانیم، از اعتماد به نفس خوبی برخورداریم. به عبارت دیگر، شناختی که از توانایی‌ها و محدودیت‌های درونی و بیرونی خود داریم، اطمینان به نفس را شکل می‌دهد.

این به این معنی نیست که فرد دارای اعتماد به نفس از هیچ کاری نمی‌ترسد، بلکه به این معناست که بداند با وجود ترس، چگونه اقدام کند تا موفق شود. این مفهوم (Self-confidence) به باورها و عملکرد ما برمی‌گردد؛ از میزان اعتمادی که به خود داریم تا نحوه قدم برداشتن در مسیر. علم روانشناسی، باور به توانمندی را چگونگی نگرش و قضاوت فرد نسبت به خودش تعریف می‌کند؛ اینکه هر زمان رویدادی در زندگی پیش آمد، از عهده آن برآید، به خود احترام بگذارد و احساس ارزشمندی و توانمندی کند.

2. تفاوت عزت نفس با اعتماد به نفس و خودکارآمدی

اطمینان به نفس با خودکارآمدی و عزت نفس متفاوت است. آلبرت بندورا، روانشناس معروف، خودکارآمدی (self-efficacy) را اینگونه تعریف می‌کند: «اعتقاد هر فرد بر تواناییش برای انجام مسئولیت‌ها».

از سوی دیگر، عزت نفس (Self-esteem) به طور کلی به احساس ارزشمندی اشاره دارد. این اصطلاحی است که اغلب با اعتماد به نفس اشتباه گرفته می‌شود. در واقع عزت نفس و خودکارآمدی هر دو ریشه در تجربه دارند، اما باور به توانمندی مفهوم گسترده‌تری را در بر می‌گیرد.

3. راهکارهای تقویت اعتماد به نفس

برای افزایش اعتماد به نفس در قدم اول باید گذشته خود را قبول کنیم و تلاش کنیم آینده خوبی بسازیم. نباید در بند گذشته بمانیم و خود را به خاطر خطاها سرزنش کنیم؛ بلکه باید از این تجربیات درس بگیریم.

• آگاهی از اهداف
  

  اهداف خودتان را یادداشت کنید. سپس بررسی کنید کدام اهداف واقعی و معقول هستند. موفقیت در اهداف کوتاه، فرد را تشویق می‌کند تا برای اهداف بلندتر قدم بردارد.

• تمرین تصمیم‌گیری صحیح
  

  تمرین برای تصمیم‌گیری صحیح باعث می‌شود رفته‌رفته به خود اطمینان بیشتری داشته باشید. تصمیم‌گیری گاهی نیازمند ریسک‌پذیری و احساس مسئولیت است. طبق مطالعات، کودکانی که فرصت تصمیم‌گیری داشته‌اند، در بزرگسالی اطمینان به نفس بیشتری دارند.

• پاداش‌دهی به خود
  

  روند پیشرفت خود را بررسی کنید، موفقیت‌ها را یادداشت کنید و با هر تغییر مثبت، یک جایزه برای خود در نظر بگیرید.

• دیدن نتایج مثبت
  

  نتایج را از قبل مثبت ببینید و به شکست‌های احتمالی فکر نکنید تا انرژی خود را روی اهدافتان متمرکز کنید.

• افزایش مطالعه و آگاهی
  اطمینان به نفس یعنی اطلاعاتی که روی آگاهی و توانمندی ما اثر بگذارد. این یک عامل درونی است که ارتباطی با اتفاقات بیرونی ندارد.

• دوری از آدم‌های سمی
  

  از آدم‌های متکبر و مغرور دوری کنید. این افراد دیگران را کوچک می‌کنند تا خودشان را بالا ببرند و این موضوع باعث کاهش خودباوری شما می‌شود.

• مواجهه با ناکامی‌ها
  

  بیرون آمدن از منطقه امن و مواجهه با ناکامی‌ها شما را قوی‌تر می‌کند تا در مواقع سخت، تصمیمات بهتری بگیرید. کمال‌طلبی را کنار بگذارید؛ مهم این است که مسیر را شروع کنید و در طول مسیر خودتان را تقویت کنید.

• انجام ورزش
  

  طبق اعلام انجمن روانشناسی آمریکا، ورزش می‌تواند روحیه افراد را بهتر کرده و به بهبود خودباوری کمک کند.

• نادیده گرفتن سندروم فریبکار
  

  سندروم فریبکار (Impostor) یک اشکال ذهنی است که شما را متقاعد می‌کند موفقیت‌هایتان واقعی نیستند. باید این تردید را در خود شناسایی و نادیده بگیرید.

• صادق بودن با خود
  

  ایده‌آل‌گرایی را کنار بگذارید. باید با توجه به توانایی‌های خود در مسیر قدم بردارید و با خودتان صادق باشید.

• تمرین ذهن‌آگاهی (مایندفولنس)
  

  ذهن‌آگاهی مهارتی است که به افراد کمک می‌کند در لحظه زندگی کنند و گرفتار افکار گذشته و ترس از آینده نشوند.

• تقویت مهارت حل مسئله
  

  اشخاصی که از مهارت حل مسئله خوبی برخوردارند، در هر شرایطی نقش فعالی داشته و به دنبال بهترین راه‌حل می‌گردند.

4. علل اعتماد به نفس پایین

اطمینان به نفس یک احساس درونی است که بر اساس تصورات شما شکل می‌گیرد. به همین دلیل ارتباط چندانی با توانایی‌های شما ندارد، بلکه ادراک خودتان از این فکر است که «انسان ارزشمند و توانمندی نیستید».

باور به توانمندی پایین می‌تواند دلایل زیادی داشته باشد، از جمله:

• بزرگ شدن در محیط غیرحمایت‌گر و سرزنشگر
• ترس از شکست
• والدین کمال‌طلب یا کنترل‌گر
• قضاوت بیش از حد خود
• جدا شدن از محیط‌های خانوادگی و دوستانه

5. جمع‌بندی

اعتماد به نفس، اعتماد ما نسبت به توانایی‌هایمان است. این ویژگی قابل تقویت است. برای این کار نیاز است نقاط قوت و ضعف خود را بشناسیم، روی نقاط قوت تاکید کرده و نقاط ضعف را بهبود ببخشیم. زمانی که به پیشرفت‌های کوچک رسیدیم به خودمان پاداش دهیم. به جای حسرت گذشته و انتظار آینده، بر روی «حال» تمرکز کنیم. در راه افزایش خودباوری، گاهی ممکن است نیاز به کمک یک مشاور روانشناسی داشته باشیم.