آنچه در این متن میخوانیم:
- اهمیت تکلیف شب در یادگیری و مسئولیتپذیری کودک
- از اهداف آموزشی تکالیف مدرسه آگاه شوید
- با معلم فرزندتان در ارتباط باشید
- برای انجام تکالیف برنامهریزی کنید
- زمان مشخصی برای درس خواندن تعیین کنید
- مکان مناسبی برای مطالعه در نظر بگیرید
- بر روند درس خواندن فرزندتان نظارت کنید
- برنامه را متناسب با نیازهای کودک تغییر دهید
- از بازی به عنوان پاداش استفاده کنید
- زمان مطالعه را ثبت و مدیریت کنید
-
اهمیت تکلیف شب در یادگیری و مسئولیتپذیری کودک
هدف از تکالیف منزل این است که آنچه دانشآموز در طول روز در مدرسه آموخته است، در ذهن او تثبیت شود و بهتر به خاطر سپرده شود. همچنین کودک یاد میگیرد چگونه بدون کمک مستقیم معلم، مسئلهای را حل کند یا به پرسشی پاسخ دهد.
علاوه بر این، انجام تکالیف به کودک کمک میکند تا زمان خود را مدیریت کند، برای فعالیتهای روزانه برنامهریزی داشته باشد و بخشی از زمان خود را به انجام وظایف درسی اختصاص دهد. این فرآیند به شکلگیری حس مسئولیتپذیری، نظم فردی و خودمدیریتی کمک میکند.
تکلیف شب یکی از مهمترین ابزارهای آموزشی است که به کودک میآموزد چگونه بهصورت مستقل یاد بگیرد و از منابع آموزشی خود به درستی استفاده کند.
هرچند ممکن است کودک از درس خواندن یا انجام تکالیف خوشش نیاید، اما این موضوع اهمیت چندانی ندارد. آنچه مهم است این است که او انجام تکالیف را بهعنوان بخشی از مسئولیتهای روزانه خود بپذیرد.
بهانههایی مانند:
- «دفترم افتاد توی جوی آب»
- «خواهرم دفتر مشقم را پاره کرد»
- «دیشب مریض بودم»
ممکن است در مقاطع مختلف شنیده شوند، اما به مرور زمان کودک باید یاد بگیرد که تکالیف و درسهای خود را بهموقع، منظم و کامل انجام دهد.
سؤال مهم اینجاست که چگونه میتوان درس خواندن و انجام تکالیف را به فعالیتی مثبت، مفید و حتی دوستداشتنی تبدیل کرد و در عین حال از تنشها و فشارهایی که این موضوع بر خانواده وارد میکند کاست؟
در ادامه با راهکارهای کاربردی برای رسیدن به این هدف آشنا میشویم.
-
از اهداف آموزشی تکالیف مدرسه آگاه شوید
یکی از نخستین گامها برای کمک به فرزندتان، آگاهی از اهداف و انتظارات معلمان و مسئولان آموزشی است.
-
از کودک درباره تکالیف مدرسه سؤال کنید
از ابتدای سال تحصیلی سعی کنید بهطور مداوم از طریق فرزندتان در جریان برنامههای درسی، تکالیف و امتحانات قرار بگیرید. این آگاهی به شما کمک میکند تا او را برای برنامهریزی و مدیریت زمان یاری دهید.
برای مثال:
- «هر دوشنبه دیکته داری، پس بهتره یکشنبهها دیکته تمرین کنی.»
- «شنبهها و سهشنبهها ریاضی داری، پس باید برای تکالیف ریاضی زمان مشخصی در نظر بگیری.»
هنگامی که کودک از مدرسه به خانه بازمیگردد، از او بپرسید:
- امروز چه درسهایی داشتید؟
- چه چیزهایی یاد گرفتی؟
- چه تکالیفی برای فردا داری؟
اگر پاسخ او همیشه این باشد که:
- «هیچ تکلیفی ندارم.»
- «همه کارهامو قبلاً انجام دادم.»
از او بخواهید تکالیفش را به شما نشان دهد.
این کار باعث میشود از روند پیشرفت تحصیلی فرزندتان آگاه شوید و در عین حال به او نشان دهید که آموزش و یادگیری برای شما اهمیت دارد.
-
نقش همراه را داشته باشید، نه بازپرس
برخی کودکان نیاز دارند والدین برای مدتی نظارت بیشتری بر فعالیتهای درسی آنها داشته باشند، اما این نظارت نباید به بازجویی یا کنترل افراطی تبدیل شود.
به جای برخوردی شبیه بازپرس، نقش یک همراه و حامی را ایفا کنید:
«چطوری آرش؟ امروز مدرسه چطور بود؟ به نظر میاد خیلی خستهای. بیا اول یه چیزی بخوریم، بعد با هم ببینیم چه کارهایی برای امروز داری.»
این نوع برخورد باعث میشود کودک احساس امنیت و همکاری بیشتری داشته باشد.
-
با معلم فرزندتان در ارتباط باشید
در ابتدای سال تحصیلی، زمانی را برای ملاقات با معلم فرزندتان اختصاص دهید و درباره شیوه تدریس، انتظارات آموزشی و نحوه ارزیابی دانشآموزان اطلاعات کسب کنید.
-
سؤالاتی که بهتر است از معلم بپرسید
- تکالیف شب چگونه تعیین میشوند؟
- آیا آزمون یا پرسش هفتگی و روزانه وجود دارد؟
- آیا مطالعه خارج از کتاب درسی ضروری است؟
- آیا پروژه یا تحقیق خاصی به دانشآموزان واگذار میشود؟
- نمرهدهی بر چه اساسی انجام میشود؟
- کار کلاسی چه میزان اهمیت دارد؟
- والدین چگونه میتوانند به فرآیند یادگیری کمک کنند؟
این ارتباط علاوه بر ایجاد همکاری مؤثر میان خانه و مدرسه، باعث میشود با برنامهها و سیاستهای آموزشی مدرسه آشنایی بیشتری پیدا کنید.
-
برای انجام تکالیف برنامهریزی کنید
یکی از مهمترین عوامل موفقیت تحصیلی کودکان، داشتن برنامه منظم برای مطالعه و انجام تکالیف است.
برنامهای تنظیم کنید که هم با ساعات مدرسه و هم با سایر فعالیتهای روزانه کودک هماهنگ باشد.
البته باید توجه داشت که هر کودکی شرایط خاص خود را دارد و نسخه یکسانی برای همه وجود ندارد.
-
برنامه را متناسب با ویژگیهای کودک تنظیم کنید
برخی کودکان پس از بازگشت از مدرسه نیاز دارند مدتی بازی کنند و انرژی خود را تخلیه کنند، اما برخی دیگر ترجیح میدهند ابتدا تکالیف خود را انجام دهند و سپس به بازی بپردازند.
بهتر است ابتدا برنامه پیشنهادی خود را اجرا کنید و در صورت نیاز آن را اصلاح نمایید.
برای بعضی کودکان صرفاً صحبت درباره برنامه کافی است، اما برخی دیگر در ابتدای مسیر به نظارت و پیگیری بیشتری نیاز دارند تا به تدریج به استقلال برسند.
-
زمان مشخصی برای درس خواندن تعیین کنید
در مورد ساعت انجام تکالیف با کودک گفتوگو کنید و او را در تصمیمگیری مشارکت دهید.
زمانی را انتخاب کنید که:
- با برنامههای مورد علاقه کودک تداخل نداشته باشد.
- با زمان فعالیتهای ورزشی یا بازی او همزمان نباشد.
- امکان تمرکز و آرامش بیشتری را فراهم کند.
همچنین به کودک توضیح دهید که در صورت نیاز، این زمانبندی میتواند تغییر کند.
-
مکان مناسبی برای مطالعه در نظر بگیرید
کودک برای انجام تکالیف به محیطی آرام، منظم و دارای نور کافی نیاز دارد.
بهتر است:
- محل مشخصی برای مطالعه تعیین شود.
- کتابها و دفترهای او در جای ثابتی قرار گیرند.
- منابع مورد نیاز به راحتی در دسترس باشند.
برای مثال میتوانید بخشی از کتابخانه منزل یا فضایی نزدیک به میز تحریر را به وسایل درسی او اختصاص دهید.
این کار علاوه بر افزایش نظم، حس مسئولیتپذیری را نیز در کودک تقویت میکند.
-
بر روند درس خواندن فرزندتان نظارت کنید
اگر فرزندتان تکالیف مدرسه را انجام نمیدهد یا در درس خواندن مشکل دارد، ابتدا باید علت اصلی این موضوع را پیدا کنید.
به جای تمرکز صرف بر نتیجه، تلاش کنید دلیل مشکل را شناسایی کنید.
-
برای یافتن علت، این سؤالات را از خود بپرسید
- آیا کودک فقط در یک درس خاص مشکل دارد؟
- آیا این مسئله هر روز اتفاق میافتد یا فقط گاهی اوقات؟
- آیا کودک اهمیت و هدف تکلیف شب را درک میکند؟
- آیا تکالیف را فراموش میکند؟
- آیا در مدرسه به توضیحات معلم توجه کافی دارد؟
- آیا سطح درسها برای او بیش از حد دشوار است؟
- آیا عوامل بیرونی یا مشکلات خانوادگی در این موضوع نقش دارند؟
پاسخ به این پرسشها میتواند به شناسایی علت اصلی مشکل کمک کند.
-
برنامه را متناسب با نیازهای کودک تغییر دهید
گاهی لازم است برنامه درسی متناسب با شرایط کودک اصلاح شود.
برای مثال، اگر سارا در اتاق خود تمرکز کافی ندارد و مرتب حواسش پرت میشود، ممکن است تصمیم گرفته شود از این پس تکالیفش را در آشپزخانه و زیر نظر یکی از والدین انجام دهد.
یا اگر مریم به دلیل طولانی شدن تکالیف، دیر میخوابد و روز بعد خسته است، میتوان زمان انجام تکالیف را زودتر در نظر گرفت تا فرصت کافی برای استراحت داشته باشد.
انعطافپذیری در برنامهریزی یکی از مهمترین عوامل موفقیت است.
-
از بازی به عنوان پاداش استفاده کنید
اگر کودک ترجیح میدهد به جای انجام تکالیف بازی کند، میتوانید از فعالیتهای مورد علاقه او بهعنوان پاداش استفاده کنید.
برای مثال:
- بخشی از تکالیف را انجام دهد.
- ۱۰ دقیقه بازی کند.
- دوباره بخشی از تکالیف را کامل کند.
- سپس زمان کوتاهی برای استراحت و بازی داشته باشد.
این روش باعث میشود انجام تکالیف برای کودک قابل تحملتر و انگیزهبخشتر شود.
-
زمان مطالعه را ثبت و مدیریت کنید
برای درس خواندن و انجام تکالیف، بازه زمانی مشخصی در نظر بگیرید و در صورت نیاز آن را به تدریج افزایش دهید.
از کودک بخواهید زمان مطالعه خود را ثبت کند و زمانهای استراحت را از آن جدا نماید.
-
تلاش و پشتکار را تشویق کنید
اگر کودک برای یادگیری یک مهارت درسی زمان و تلاش کافی صرف میکند، او را تشویق کنید.
برای مثال، اگر امین هنوز جدول ضرب را به خوبی یاد نگرفته و به همین دلیل در ریاضی مشکل دارد، از او بخواهید زمانهایی را که برای تمرین جدول ضرب صرف میکند ثبت نماید.
در پایان هفته نیز میتوانید متناسب با شرایط، او را تشویق کنید؛ مانند:
- رفتن به گردش
- انجام یک فعالیت مورد علاقه
- خرید خوراکی یا هدیه کوچک
این تشویقها باعث افزایش انگیزه و شکلگیری عادتهای مثبت در کودک میشوند.
با کودکی که تکالیفش را انجام نمیدهد و درس نمیخواند چگونه رفتار کنیم؟ (بخش دوم)
