آنچه در این متن میخوانیم:
- هنگام بروز وحشت شبانه چه باید کرد؟
- کودکانی که دچار کابوس میشوند
- تفاوت کابوس با وحشتهای شبانه
- جمعبندی
مقدمه
کابوس با وحشت شبانه در کودکان تفاوت دارد. برخلاف کابوس، وحشتهای شبانه رویاهای ترسناک یا خواب دیدن نیستند. تصور میشود این حالت نشاندهنده کامل نبودن الگوی خواب باشد؛ وضعیتی که در آن کودک هنگام انتقال از مرحله خواب عمیق به خواب سطحی دچار مشکل میشود.
گاهی کودکی که دچار وحشت شبانه میشود، پس از بیدار شدن هیچ خاطرهای از آن به یاد نمیآورد. این وضعیت میتواند برای والدین بسیار ترسناک باشد.
در چنین حالتی کودکان ممکن است جیغ بزنند یا هقهق کنند، به این سو و آن سو بروند یا حتی در خانه شروع به دویدن کنند. آنها ممکن است دیگران را صدا بزنند، در حالی که چشمهایشان باز و گشاد است اما چیزی را نمیبینند و به نظر میرسد حرفهای آرامبخش اطرافیان را نیز نمیشنوند.
-
هنگام بروز وحشت شبانه چه باید کرد؟
در زمان وقوع وحشت شبانه معمولاً کار زیادی نمیتوان انجام داد. مهمترین کار این است که آرامش خود را حفظ کنید و صبور باشید. به یاد داشته باشید که این حالت معمولاً به دلیل فشارهای روحی ایجاد نمیشود و در بیشتر موارد اثر پایداری بر کودک ندارد.
-
کودک را آرام کنید
کودک را در آغوش بگیرید و تلاش کنید او را آرام کنید. شستن صورت کودک با یک حوله خنک نیز میتواند کمککننده باشد.
با این کار احساس میکنید اقدام مفیدی برای کودک انجام دادهاید. به تدریج حالت خیره و گیج چشمان کودک از بین میرود و او کمکم به وضعیت عادی بازمیگردد و متوجه محیط اطراف خود میشود.
-
برنامه خواب کودک را منظم کنید
برای کمک به ایجاد الگوی خواب بهتر، مطمئن شوید کودک برنامه خواب منظم دارد و به اندازه کافی استراحت میکند. داشتن ساعت خواب مشخص میتواند از بروز بسیاری از مشکلات خواب در کودکان جلوگیری کند.
-
با یک متخصص مشورت کنید
با اینکه وحشتهای شبانه معمولاً مسئله جدی محسوب نمیشوند، احتمال کمی وجود دارد که ناشی از برخی اختلالات عصبی باشند. برای اطمینان بهتر است این حالات و همچنین کابوسهای شدید را با پزشک یا متخصص سلامت روان در میان بگذارید.
اگر این وضعیت به طور مکرر رخ دهد، ممکن است پزشک برای کنترل آن درمان یا داروی خاصی را پیشنهاد دهد.
-
کودکانی که دچار کابوس میشوند
کابوسها، برخلاف وحشتهای شبانه، میتوانند هم برای کودکان و هم برای والدین بسیار ترسناک باشند. این رویاهای ترسناک اغلب ناشی از احساس ناامنی، اضطراب، ترس یا نگرانی هستند.
کابوسها واکنش طبیعی کودک به ترسها و هیجانات هستند و معمولاً از حدود سه سالگی آغاز میشوند. بیشترین شدت آنها بین چهار تا شش سالگی مشاهده میشود. دختران کمی دیرتر از پسران دچار کابوس میشوند.
براساس مطالعهای که در سال ۱۹۵۹ توسط لاپوز و مانک انجام شد، حدود ۲۸ درصد از کودکان شش تا دوازده ساله کابوس شبانه را تجربه میکنند. معمولاً در حدود ده سالگی دفعات این خوابهای بد افزایش مییابد و پس از آن دوباره کاهش پیدا میکند.
-
تفاوت کابوس با وحشتهای شبانه
کابوسها از چند جهت با وحشتهای شبانه تفاوت دارند. در هنگام کابوس، کودک ممکن است عرق کند، جیغ بزند یا نفسنفس بزند؛ اما معمولاً میتوان او را سریع از خواب بیدار کرد.
در این حالت کودک اغلب بخشی از خوابی را که دیده است به یاد میآورد. کابوسها ممکن است در اثر بیماری، درد، هیجان بیش از حد، ترس، اضطراب، تماشای برنامههای خشن تلویزیونی یا کمتوجهی والدین ایجاد شوند.
هرچند کودکان همیشه نمیتوانند دقیقاً بگویند چه چیزی آنها را آزار میدهد، اما با توجه به رفتار و گفتوگو با آنها میتوان سرنخهایی به دست آورد. به طور کلی کودکانی که اضطراب یا احساس ناامنی بیشتری دارند، بیشتر کابوس میبینند.
-
کودک را آرام کنید و به او اطمینان خاطر بدهید
مهمترین کاری که والدین میتوانند در هنگام کابوس انجام دهند، آرام کردن کودک است. او را بیدار کنید، در آغوش بگیرید و به او اطمینان بدهید که همه چیز امن است.
با این حال بهتر است بیش از حد درباره کابوس صحبت نکنید و موضوع را بزرگ جلوه ندهید؛ زیرا ممکن است کودک از این طریق یاد بگیرد توجه بیشتری جلب کند.
-
از هیجان بیش از حد قبل از خواب جلوگیری کنید
کودکان قبل از خواب باید آرام باشند. بنابراین بهتر است قبل از خواب اجازه تماشای برنامههای ترسناک یا هیجانانگیز تلویزیونی را به آنها ندهید، داستانهای ترسناک تعریف نکنید و فعالیتهای بدنی شدید را محدود کنید.
اگرچه تحقیقات رابطه مستقیم بین تلویزیون و کابوس را به طور قطعی تأیید نکردهاند، اما تجربه بسیاری از والدین نشان میدهد که کاهش تماشای برنامههای هیجانانگیز قبل از خواب میتواند کمککننده باشد.
-
درباره ترسها و نگرانیهای کودک صحبت کنید
با توجه به صحبتها و واکنشهای کودک، سعی کنید علت نگرانیها و ترسهای او را پیدا کنید. بهتر است در طول روز درباره کابوسها با کودک گفتوگو کنید و تلاش کنید احساس امنیت بیشتری به او بدهید.
همچنین میتوانید کودک را به تدریج برای برخی موقعیتهای جدید آماده کنید. برای مثال، پس از یک سفر یا تعطیلات، کودک را به آرامی دوباره با محیط مهد کودک آشنا کنید تا این تغییر برای او کمتر استرسزا باشد.
بسیاری از ترسهای کودکان ناشی از ناآگاهی آنهاست.
-
در مورد کابوسهای تکراری اقدام کنید
اگر کودک یک کابوس مشخص را بارها میبیند، ممکن است موضوع خاصی ذهن او را درگیر کرده باشد. او را تشویق کنید درباره کابوس خود صحبت کند.
گاهی میتوان در طول روز همان داستان را به شکل یک نمایش یا بازی با پایان خوش اجرا کرد تا کودک احساس کنترل بیشتری بر ترسهای خود پیدا کند.
-
راهکارهایی برای مقابله با کابوس به کودک بیاموزید
برای کودکان بزرگتر، داشتن یک وسیله نمادین برای مقابله با ترس میتواند مفید باشد. برای مثال کودکی ممکن است یک عروسک یا وسیله خاص را به عنوان محافظ خود در کنار تخت داشته باشد.
برخی کودکان نیز با روشن بودن یک چراغ خواب احساس امنیت بیشتری میکنند. برای نمونه، دختری هشت ساله به نام روشا زمانی که قبل از خواب دعای خاصی میخواند و از خدا میخواست از او در برابر شیرها و ببرها محافظت کند، خوابهای ترسناک کمتری میدید.
-
-
جمعبندی
-
وحشت شبانه در کودکان و کابوسهای شبانه اگرچه ممکن است در ظاهر شبیه به هم به نظر برسند، اما در واقع دو پدیده متفاوت هستند. وحشت شبانه در کودکان معمولاً در مرحله خواب عمیق رخ میدهد و کودک اغلب چیزی از آن به یاد نمیآورد، در حالی که کابوسها رویاهای ترسناکی هستند که کودک پس از بیدار شدن میتواند آنها را به خاطر بیاورد.
والدین با ایجاد یک برنامه خواب منظم، فراهم کردن احساس امنیت و کاهش عوامل استرسزا قبل از خواب میتوانند تا حد زیادی از بروز این مشکلات جلوگیری کنند. همچنین اگر وحشتهای شبانه یا کابوسها به طور مکرر تکرار شوند و خواب یا آرامش کودک را مختل کنند، بهتر است با یک متخصص سلامت روان یا پزشک کودک مشورت شود تا علت دقیق آن بررسی گردد.
با آگاهی و برخورد آرام والدین، بیشتر این مشکلات خواب در کودکان به مرور زمان کاهش پیدا میکند و کودک دوباره میتواند خواب آرام و سالمی را تجربه کند.
