آنچه در این متن میخوانیم:
- آموزش شناسایی و نامگذاری احساسات
- آموزش «خودگویی مثبت» به کودک
- چه زمانی به کودک کمک کنیم؟
- نقشبازی (Role-Playing) برای تمرین آرامش
- تشویق و پاداش؛ محرک پیشرفت
- تغییر در روش انجام کار
- جمعبندی
مقدمه
همه ما در شرایط آرامش، توانایی بیشتری برای مدیریت چالشهای روزمره داریم. کودکان نیز از این قاعده مستثنی نیستند. در بخش اول درباره شناسایی علل بیحوصلگی کودک صحبت کردیم. اکنون در بخش دوم، به راهکارهای عملی برای افزایش صبر و مقاومت کودک در برابر خستگی و ناامیدی میپردازیم.
-
آموزش شناسایی و نامگذاری احساسات
اولین قدم برای کنترل هیجان، شناخت آن است. به کودک خردسال خود نشان دهید که چگونه احساساتش را شناسایی کند.
- روش اجرا: وقتی کودک کلافه است، به او کمک کنید نامی برای آن انتخاب کند. مثلاً بگویید: «آرمین، تو الان عصبانی هستی چون تکالیف ریاضی هنوز تمام نشده و این کار طولانیتر از حد انتظار بوده.»
- برای کودکان بزرگتر، درباره موقعیتهایی که باعث ناامیدی میشود بحث کنید و با هم به دنبال راهحل بگردید.
-
آموزش «خودگویی مثبت» به کودک
به کودک نشان دهید که وقتی در شرایط دشوار قرار میگیرید، چگونه با خودتان حرف میزنید. الگو بودن شما در اینجا معجزه میکند.
- مثال: وقتی در حال انجام یک کار سخت هستید (مثل حل جدول)، بلند فکر کنید: «این کلمه خیلی سخته، اما من جا نمیزنم. حالا بذار ۳ افقی رو چک کنم… آها پیداش کردم! شاید از یک لغتنامه استفاده کنم.»
این کار به کودک میآموزد که در مواجهه با شکست، به جای تسلیم شدن، به تلاش ادامه دهد.
-
چه زمانی به کودک کمک کنیم؟
بعضی کودکان از کمک گرفتن فراریاند و برخی دیگر به محض اولین مانع، تقاضای کمک میکنند. به کودک بیاموزید:
- ابتدا تلاش کند به تنهایی مشکلش را حل کند (نام این مرحله را «تلاش من» بگذارید).
- اگر موفق نشد، به او بگویید از شما کمک بخواهد.
- نکته طلایی: اگر دیدید ناامید شده، مداخله کنید. به جای حل مسئله برای او، بپرسید: «چه جملهای میتونی به خودت بگی که بهت کمک کنه؟ به جز عصبانی شدن، چه کار دیگهای میتونی بکنی؟»
-
نقشبازی (Role-Playing) برای تمرین آرامش
در یک موقعیت آرام، یک نمایش ترتیب دهید.
- موقعیتهای فرضی خستگی و ناامیدی را نمایش دهید.
- بگذارید کودک نقش کسی را بازی کند که از حل مسئله عاجز مانده است. سپس، عکس آن حالت (کسی که با خودش مهربان است و راهحل پیدا میکند) را نمایش دهد.
- درباره این نمایش با هم صحبت کنید. این تمرین به کودک اجازه میدهد در محیطی امن، مهارتهای جدید را تجربه کند.
-
تشویق و پاداش؛ محرک پیشرفت
اگر کودک توانست عصبانیت معمولش را به تعویق بیندازد یا روش مناسبی برای غلبه بر خستگی به کار برد، او را بهطور مؤثر تشویق کنید. از سیستم جایزهدهی در منزل یا مدرسه برای تقویت این مهارتها استفاده کنید.
-
تغییر در روش انجام کار
گاهی اوقات، مشکل از خودِ وضعیت است، نه توانایی کودک!
- خرد کردن کارها: اگر یک فعالیت برای کودک دشوار است، آن را به بخشهای کوچکتر تقسیم کنید.
- تغییر ابزار: مثلاً اگر کودک از غلطهای نوشتاری در پاکنویس میترسد، به او اجازه دهید از مداد استفاده کند.
- تغییر قوانین: اگر بازی یا تکلیفی بیش از حد سخت است، قوانین را تغییر دهید یا انجام آن را به زمانی که کودک بزرگتر شد موکول کنید.
-
-
جمعبندی: شما بهترین الگو هستید
-
فراموش نکنید که شما آینه تمامنمای رفتار کودک هستید. اگر فرزندتان ببیند که شما در مواقع فشار عصبی، درها را میکوبید یا کنترلتان را از دست میدهید، او هم همین رفتار را یاد میگیرد. برای داشتن کودکی آرام و صبور، ابتدا باید این ویژگیها را در رفتار خودمان تقویت کنیم.
اگر هنوز بخش اول این مقاله را نخواندهاید، پیشنهاد میکنیم برای درک بهترِ ریشهی مشکلات، ابتدا مقاله دلایل بیحوصلگی و خستگی کودک چیست؟ (بخش اول: شناسایی فشارها) را بخوانید.
